Cách ngăn ice dam (đập băng) trên mái nhà

Ice dam (đập băng) là một gờ băng hình thành dọc theo mép dưới của mái nhà. Tuyết tan ở phần cao hơn của mái chảy xuống, gặp đập băng và bị dồn ngược vào dưới lớp shingle (tấm lợp), từ đó có thể rò vào attic (gác mái), tường và trần nhà. Ice dam rất phổ biến khắp Ontario vì mùa đông ở đây có nhiều chu kỳ đóng băng – tan băng lặp đi lặp lại. Những cột băng lớn treo dọc mái hiên (eaves) thường là dấu hiệu cảnh báo đầu tiên.

Nguyên nhân gốc là hơi nóng từ trong nhà thoát lên attic. Hơi nóng đó làm ấm mặt mái, nên tuyết ở phần trên của mái tan ra ngay cả khi ngoài trời dưới mức đóng băng. Nước tuyết tan chảy xuống mái hiên, phần nhô ra ngoài tường có sưởi và luôn lạnh, rồi đóng băng lại ở đó. Những chỗ thoát nhiệt thường gặp là các khe hở quanh đèn trần, ống thông hơi plumbing (plumbing stack), lỗ đi dây điện và ống khói, nắp lên attic không được cách nhiệt, attic thiếu vật liệu cách nhiệt, và quạt phòng tắm xả khí vào attic thay vì ra ngoài trời. Máng xối (gutter) bị nghẹt có thể làm đập băng tệ hơn, nhưng hiếm khi là nguyên nhân gây ra nó.

Dùng roof rake (cào tuyết mái nhà) có cán nối dài (CAD $40–$90) đứng từ dưới đất để kéo tuyết khỏi phần 1 đến 1.5 m thấp nhất của mái sau mỗi trận tuyết lớn. Không được trèo lên mái nhà đang đóng băng, và không đục băng bằng búa, rìu hay xẻng, vì sẽ làm hỏng shingle. Để mở một rãnh thoát nước xuyên qua đập băng đang có, hãy đổ muối tan băng calcium chloride vào một chiếc tất nylon và đặt nằm ngang qua đập băng, sao cho nó chạy từ mái xuống vượt qua mép mái. Không dùng rock salt (muối hột, sodium chloride), vì nó làm hỏng shingle, tấm chắn nước bằng kim loại (flashing) và cây cối. Trong nhà, đặt xô dưới những chỗ nhỏ giọt và di chuyển đồ giá trị ra xa các bức tường bị ảnh hưởng.

1. Vào một ngày lạnh, dùng đèn pin kiểm tra attic. Sương giá hoặc vết nước trên mặt dưới của tấm lót mái (roof sheathing), vật liệu cách nhiệt bị ẩm, hoặc không khí ấm quanh các đèn đều cho thấy có chỗ thoát nhiệt.
2. Từ bên ngoài, quan sát mái nhà sau một trận tuyết nhẹ. Những mảng tuyết tan nhanh hoặc tan không đều cho thấy chỗ nhiệt đang thoát ra.
3. Bịt kín các khe hở gió từ khu vực sinh hoạt lên attic: khe quanh plumbing stack, lỗ đi dây điện và top plate (thanh đỉnh tường). Dùng loại đèn âm trần (pot light) kín khí và đạt chuẩn IC (insulation-contact, cho phép tiếp xúc vật liệu cách nhiệt), và dùng keo trám chống cháy quanh ống khói và ống thoát khí.
4. Dán ron chống gió (weatherstrip) cho nắp lên attic và gắn một tấm cách nhiệt cứng lên mặt trên của nắp.
5. Bổ sung vật liệu cách nhiệt ở những chỗ còn mỏng. Nhiều ngôi nhà cũ ở Ontario có lượng cách nhiệt trên attic ít hơn nhiều so với tiêu chuẩn xây nhà mới hiện nay.
6. Đảm bảo quạt hút phòng tắm và nhà bếp xả khí ra ngoài trời qua mái hoặc tường, không xả vào attic.
7. Giữ thông thoáng các lỗ thông gió soffit (dưới mái hiên) bằng cách lắp baffle (tấm dẫn gió) tại mái hiên, để không khí lạnh bên ngoài có thể lưu thông dọc mặt dưới của mái.
8. Vệ sinh máng xối vào cuối mùa thu để nước tuyết tan có thể thoát đi.

Dây sưởi điện chống đóng băng cho mái và máng xối có thể giữ một rãnh thông dọc mái hiên, nhưng chúng chỉ xử lý triệu chứng chứ không xử lý nguyên nhân, và làm tăng hóa đơn điện của bạn. Hãy lắp đặt đúng theo hướng dẫn và cắm vào ổ cắm ngoài trời có bảo vệ GFCI. Bịt kín khe hở gió và cách nhiệt attic mới là cách xử lý tận gốc, và chủ nhà ở Ontario thường có thể nhận rebate (tiền hoàn lại) cho những công việc này; hãy xem các chương trình hiện hành của Enbridge Gas và Save on Energy trước khi bắt đầu.

Hãy gọi thợ lợp mái (roofer) nếu nước đang rò vào trong nhà, nếu đập băng nằm trên mái tầng hai hoặc mái dốc, hoặc nếu máng xối đang bị kéo bong khỏi nhà. Nếu năm nào cũng bị ice dam, hãy đặt lịch kiểm toán năng lượng (energy audit): chuyên viên tư vấn năng lượng (energy advisor) sẽ dùng thử nghiệm blower door để tìm chỗ nhiệt thoát lên attic, và nhà thầu cách nhiệt có thể bịt kín và cách nhiệt đúng cách. Tuyệt đối không tự trèo lên mái nhà vào mùa đông để xử lý băng.